Nguồn gốc của Tết Trung Thu (Lễ hội Otsukimi)

Trong những câu chuyện cổ tích người xưa thường kể, Tết Trung thu ở Việt Nam gắn liền với hình ảnh chú Cuội, chị Hằng Nga và Thỏ Ngọc. Trong tâm trí người Nhật chỉ hiện lên hình ảnh Thỏ Ngọc.

Ở Việt Nam, câu chuyện Thỏ Ngọc là một câu chuyện cảm động. Vào thời cổ đại, mùa màng thất bát nhiều năm liên tiếp, con người và động vật ăn thịt lẫn nhau để sinh tồn. Thỏ là loài động vật rất yếu, không thể đi xa để tìm thức ăn. Họ ngồi cùng nhau quanh đống lửa nhỏ để cố gắng chống chọi với cái đói và cái lạnh.

Trước những khó khăn, gian khổ đó, một chú thỏ đã dũng cảm nhảy vào đống lửa để làm đồ ăn cho bạn bè. Khi đó, Tây Vương Mẫu đi ngang qua, cảm thông và ghi nhận lòng tốt của con vật nhỏ. Cô nhặt hết xương của con thỏ và làm phép để tạo ra một hình dạng mới bằng ngọc và con thỏ được ban cho sự trường sinh bất tử và sống trên mặt trăng.

Lễ hội Otsukimi có gì đặc biệt?

Ở Nhật Bản, theo Lễ hội Otsukimi người dân ở đây tin rằng có Thỏ Ngọc sống trên cao trên mặt trăng. Mỗi khi ngồi ngắm trăng, họ thường tưởng tượng mình đang nhìn thấy hình bóng một con thỏ đang ngồi ăn bánh bao hoặc đứng đập Tsuki-Dango.

Ý nghĩa của Tết Trung Thu

Như chúng ta đã biết, Trung thu là ngày lễ của trẻ em. Vào ngày rằm tháng 8 âm lịch, trẻ em sẽ ra đường rước đèn, cùng nhau vui chơi dưới ánh trăng và giải trí. Đây cũng là dịp để đoàn tụ cùng gia đình. Mọi người sẽ bày tỏ lòng biết ơn đến những người thân yêu bằng cách tặng bánh trung thu, trà, rượu,…

Tuy nhiên, ở Nhật Bản, Tết Trung thu còn mang một ý nghĩa khác. Ngày lễ hội Otsukimi này được tổ chức long trọng để tạ ơn thần linh đã ban cho con người một mùa màng bội thu. Người Nhật thường cúng dường rất chu đáo. Các món ăn đều do chính tay họ trang trí. Mâm cúng gồm có các loại bánh Dango truyền thống, cỏ bông bạc Suzuki,...

Thời gian diễn ra lễ hội Otsukimi

Điều làm cho lễ hội Otsukimi trở nên độc đáo và khác biệt so với Tết Trung thu ở các nước khác chính là thời gian tổ chức. Ở Nhật Bản, Tết Trung Thu được tổ chức hai lần một năm. Đặc biệt, lần đầu tiên được tổ chức vào đêm rằm tháng 8 hàng năm, tương tự như ở Việt Nam và một số nước trong khu vực.

Lần thứ hai, Tết Trung thu diễn ra vào đêm 13 tháng 9 âm lịch, thường được gọi là đêm “hậu nguyệt”. Ngoài ra, người Nhật còn phân biệt hai thời điểm tổ chức lễ kỷ niệm bằng những cái tên quen thuộc như đêm 15 và đêm 13.

Đêm rằm có hoạt động gì vui?

Ngắm trăng tròn

Đúng như tên gọi “Otsukimi”, một hoạt động không thể thiếu trong dịp Trung thu đó là ngắm trăng tròn. Nếu ở Việt Nam, chúng ta hình dung mặt trăng với hình ảnh chú Cuội và cô Hằng thì ở Nhật Bản, người ta tin rằng đó là hình ảnh chú thỏ giã bột làm bánh mochi trên vương quốc mặt trăng.

Nơi ngắm trăng mà các bạn đặc biệt là sinh viên du học Nhật Bản có thể là từ cửa sổ phòng, ngoài hiên, trong sân, trong vườn, ngoài đường hay bất cứ nơi nào bạn có thể nhìn thấy trăng rõ nhất.

Trang trí nhà cửa

Hoạt động trang trí nhà cửa mỗi khi Trung thu đến được coi là hoạt động tạo sự trang trọng cho ngày hội. Cách trang trí Trung thu ở Nhật Bản cũng rất đặc biệt. Người Nhật thường sử dụng cỏ sậy (Susuki) – một trong những loại cỏ phổ biến vào mùa thu Nhật Bản để trang trí nhà cửa.

Với quan niệm lau sậy là hiện thân của thần mặt trăng, mang lại sự thịnh vượng, mùa màng bội thu nên người dân thường treo lau sậy trước cửa nhà. Ngoài ra, cỏ sậy ở Nhật Bản với hình dáng nhọn còn có ý nghĩa xua đuổi tà ma.

Ngoài cỏ sậy, một số đồ trang trí trong lễ Otsukimi bao gồm hoa cẩm chướng, sắn dại, hoa nữ lang, đèn lồng, v.v.

Lantern festival

Tết Trung Thu nên ăn gì?

Tết Trung thu ở Nhật Bản hay còn gọi là “Tsukimi” (ngắm trăng) không có bánh trung thu truyền thống ở Việt Nam. Thay vào đó, người Nhật thường ăn một số món ăn đặc trưng trong dịp này. Dưới đây là một số món ăn phổ biến trong dịp Trung thu ở Nhật Bản:

  • Tsukimi Dango: Đây là loại bánh nếp truyền thống được làm từ bột gạo nếp, với ba viên xôi xếp trên cành tre. Mỗi viên xôi có màu trắng và người Nhật thường xếp chúng thành hình tam giác tượng trưng cho mặt trăng.
  • Imo Yokan: Đây là loại kẹo khoai lang, thường có hình vuông hoặc hình chữ nhật.
  • Otsukimi Manju: Đây là loại bánh manju truyền thống có nhân đậu đỏ hoặc trà xanh. Bánh thường có hình tròn và được trang trí hình mặt trăng.
  • Tsukimi Udon: Đây là món ăn nổi tiếng trong dịp Trung thu Nhật Bản, bao gồm mì udon được bày trong tô và ăn kèm với các loại rau và đồ ăn kèm như trứng, hành tây và nori (rong biển).

Ngoài ra, trong dịp này, người Nhật thường uống trà matcha và thưởng thức các loại kẹo truyền thống khác như “Higashi” (kẹo khô) và “Nerikiri” (bánh mì ngọt làm từ đậu xanh).

Mỗi vùng và mỗi gia đình ở Nhật Bản có thể có những món ăn và phong tục khác nhau trong dịp Tết Trung Thu. Và các món ăn, phong tục Trung thu ở Nhật Bản có thể khác nhau tùy theo vùng miền và gia đình.

Tuy nhiên, tinh thần chung của lễ hội là thưởng thức ẩm thực, ngắm trăng và tạo không gian ấm cúng để gia đình, bạn bè quây quần bên nhau.

Lễ hội Otsukimi ở Nhật diễn ra thường niên và dần trở thành nét truyền thống đẹp của đất nước này. Mitaco mong rằng bài viết trên đã giúp bạn có thêm nhiều thông tin về lễ hội lớn tại xứ sở hoa anh đào.