Giới thiệu về Phong trào Metabolism

Phong trào Metabolism là một trào lưu kiến trúc và đô thị nổi bật ở Nhật Bản vào giữa thế kỷ 20. Khởi nguồn từ Hội nghị Thiết kế Thế giới lần thứ 10 năm 1960 tại Tokyo, phong trào này đã mang đến những ý tưởng cách tân và tiên phong, ảnh hưởng sâu rộng đến kiến trúc hiện đại và quy hoạch đô thị. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích lịch sử, những đặc điểm nổi bật và tác động của phong trào Metabolism.

Định nghĩa phong trào Metabolism

Phong trào kiến trúc Metabolism, hay còn gọi là "Chuyển hóa luận" trong tiếng Nhật (メタボリズム), ra đời tại Nhật Bản trong thời hậu chiến, rút gọn từ quá trình "metabolism" - trao đổi chất của các sinh vật.

Khái quát về phong trào Metabolism Nhật Bản

Sau chiến tranh, Nhật Bản chuyển sang giai đoạn tái thiết. Với sự di cư đông đảo vào các thành phố để thúc đẩy sự phát triển kinh tế nhanh chóng, nhu cầu về kiến trúc đô thị và không gian công cộng mới đã nảy sinh.

Các kiến trúc sư theo trường phái Metabolism tin rằng thành phố và các công trình kiến trúc không phải là tĩnh lặng mà luôn trong quá trình biến đổi, tồn tại như một hệ thống "hữu cơ" với quá trình "trao đổi chất" tương tự như sinh vật.

Họ mong muốn xây dựng các thành phố với cấu trúc đô thị được tổ chức như một hệ thống tuần hoàn, tương tự như các mạch máu, với các tòa nhà và các phần của chúng có thể được thay thế và cải tiến mà không làm gián đoạn toàn bộ hệ thống.

Lịch sử ra đời và nguồn gốc của phong trào

Chủ nghĩa Metabolism được sinh ra ở đất nước Nhật Bản vào những năm 1960. Tại Hội nghị Thiết kế Thế giới tổ chức tại Tokyo vào năm 1960, một nhóm kiến trúc sư và nhà thiết kế trẻ đã trình bày những ý tưởng về xây dựng các đô thị mới.

Nhóm này bao gồm Fumihiko Maki, Masato Otaka, Kiyonari Kikutake và Kisho Kurokawa, dưới sự hướng dẫn của bậc thầy Tange Kenzo, đã đề xuất việc xây dựng các tòa nhà giống như các cơ thể sống, có khả năng thay đổi và đổi mới dễ dàng sau một thời gian hoạt động.

Họ giải thích về Metabolism, đưa ra các thiết kế để "tái sử dụng" các công trình đô thị một cách tiết kiệm chi phí và thời gian, cũng như xây dựng một hệ thống các dạng kiến trúc "trao đổi chất" đầy tính sáng tạo.

Đặc điểm nổi bật của phong trào Metabolism

Tính linh hoạt và khả năng phát triển của phong trào Metabolism

Một trong những yếu tố cốt lõi của Metabolism là tính linh hoạt và khả năng phát triển của các công trình kiến trúc. Các kiến trúc sư Metabolism tin rằng các tòa nhà và thành phố cần có khả năng phát triển và biến đổi theo thời gian, phản ánh sự thay đổi và phát triển của xã hội. Những cấu trúc như Tháp Nakagin Capsule (Nakagin Capsule Tower) của Kisho Kurokawa là minh chứng điển hình cho triết lý này. Xem thêm: Du học Nhật Bản ngành kiến trúc có gì?

Tích hợp công nghệ và thiên nhiên của phong trào Metabolism

Phong trào Metabolism chú trọng đến việc tích hợp công nghệ hiện đại và yếu tố thiên nhiên trong thiết kế kiến trúc. Các kiến trúc sư Metabolism đã phát triển những ý tưởng về các thành phố nổi trên biển, các cấu trúc đô thị theo mô hình tế bào sinh học và những khu đô thị xanh có thể tự cung tự cấp năng lượng. Điều này không chỉ phản ánh sự tiên phong trong tư duy thiết kế mà còn cho thấy sự quan tâm đến môi trường và bền vững.

Tầm nhìn tương lai và quy hoạch đô thị

Phong trào Metabolism không chỉ dừng lại ở thiết kế kiến trúc mà còn mở rộng ra quy hoạch đô thị. Họ đã đề xuất nhiều dự án quy hoạch đô thị quy mô lớn với tầm nhìn dài hạn. Một ví dụ điển hình là dự án Tokyo Bay Plan của Kenzo Tange, một kế hoạch táo bạo nhằm mở rộng và phát triển khu vực vịnh Tokyo thành một thành phố hiện đại và bền vững.

Các công trình kiến trúc tiêu biểu trong phong trào Metabolism

Xuất phát từ những ý tưởng được phác họa trên bản thiết kế, mô hình, chủ nghĩa Metabolism, đã để lại dấu ấn sâu sắc qua nhiều công trình kiến trúc tiêu biểu. Dưới đây là một số công trình nổi bật nhất của phong trào này được Mitaco tổng hợp:

TEPIA

TEPIA, viết tắt của "Technology" và "Utopia", là tác phẩm của kiến trúc sư Fumihiko Maki. Hoàn thành vào tháng 5 năm 1989, đây là một hệ thống mạng lưới ô vuông, với mô-đun kích thước 1,45x1,45m được làm từ kính và kim loại.

TEPIA thể hiện sự hòa quyện giữa hình học và nghệ thuật với không gian luôn tỏa sáng, thông qua việc tách biệt rõ ràng giữa cấu trúc tường và cửa sổ. TEPIA được đánh giá là "một kiệt tác kiến trúc dành cho các thế hệ tương lai".

Ngoài ra, Maki còn có nhiều công trình khác theo phong cách Metabolism như Cung Thể dục Thể thao ở Fujisawa, hoàn thành vào năm 1984, và Cung Thể dục Thể thao Trung tâm ở Tokyo, khánh thành từ năm 1990. Cả hai công trình này đều sử dụng vật liệu kim loại cho mái và được thiết kế với những hình khối ấn tượng.

Nakagin Capsule

Ở Tokyo, có một biểu tượng của phong trào Metabolism là tháp Nakagin Capsule, hoàn thành vào năm 1972, nhưng đã bị phá bỏ vào năm 2022 do xuống cấp.

Công trình này do Kisho Kurokawa thiết kế với ý tưởng biến không gian thành nhà ở cho nhiều người. Tháp này cao 14 tầng, kết hợp các khối vuông như cơ thể sinh vật với nhiều tế bào gộp lại.

Tổng cộng có 140 căn hộ đúc sẵn được thiết kế riêng biệt, mỗi căn hộ có kích thước chỉ 2,5x4m với đầy đủ tiện nghi. Tháp có thân trụ với nhiều khối buồng trống và có thể lắp đặt thêm buồng khi cần tạo nên nét độc đáo của thiết kế kiến trúc Nhật Bản.

Habitat 67

Chủ nghĩa Metabolism không chỉ ảnh hưởng trong giới kiến trúc sư Nhật mà còn tạo ra sự lan tỏa toàn cầu. Vào năm 1967, kiến trúc sư người Canada gốc Israel, Moshe Safdie, đã dựa trên ý tưởng về Metabolism để thiết kế công trình Habitat 67.

Đây là một khu phức hợp gồm 354 khối bê tông đúc sẵn được sắp xếp thành nhiều tổ hợp khác nhau. Mỗi khu nhà được tạo thành từ 1-8 đơn vị bê tông được kết nối với nhau.

Công trình này nằm tại Montreal, Quebec, Canada, gồm 12 tầng, 146 khu nhà với kích thước và cấu trúc đa dạng.

Phong trào Metabolism là một chương quan trọng trong lịch sử kiến trúc và đô thị của Nhật Bản và thế giới. Với những ý tưởng tiên phong và tầm nhìn dài hạn, Metabolism đã góp phần không nhỏ vào việc định hình những quan niệm mới về kiến trúc và đô thị. Dù phong trào này đã qua, nhưng những di sản và tư tưởng của nó vẫn tiếp tục ảnh hưởng cũng như truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ kiến trúc sư và nhà quy hoạch hiện nay.